نمین

از فرهنگنامه اردبیل

تاریخ شهر نمین

شهر باستانی و زیبای نمین از چند هزار سال پیش با مناظر زیبا و بدیع و طبیعی خدادادی و جنگل های سرسبز :

•- منطقه جنگلی شغال درق در شمال

•- جنگل فندقلو و شندان قلعه سی در شمال شرقی

در حاشیه غربی دریای خزر بر روی ارتفاعات رشته کوه البرز قرار گرفته ، اين منطقه با ارتفاع 1500 متر از سطح دریا ، طول جغرافیایی 48 درجه و 29 دقیقه و عرض جغرافیایی 38 درجه و 25 دقیقه ، آب و هوای معتدل دارد. (تابستانها با هوای ملایم و زمستان با هوای سرد)

تاریخ باستانی شهر در پرده ای از ابهام است . نحوه زندگی بومیان اولیه ، روابط اجتماعی و اقتصادی قبائل و طوایف مختلف بومی با همدیگر و ارتباط مردم با حکومت های محلی و نوع حکومت و روابط آن ها با همسایگانشان بطور کامل شناخته نشده است. به استناد منابع و مأخذ تاریخی و با مطالعه اشیاء فلزي و غیر فلزی بدست آمده از دل خاک و تحقیقات محققین متخصص باستان شناسی ، منطقه در گذشته های دور پوشیده از جنگل پر پشت و غیر قابل نفوذ بوده و از طرف دیگر ساکنین اولیه سلحشور و نیرومندش به اقوام مهاجم دور و نزدیک و دشمنان برون مرزی اجازه ورود به منطقه و دست اندازی به اموال مردم نداده اند. با وجود این اطلاعات مختصری از تاریخ گذشته منطقه از لابلای آثار مورخاني بزرگ بدست آمده بر اساس همان اطلاعات تاریخ گذشته این قسمت از سرزمین جمهوری اسلامی ایران را در سه مقطع جداگانه تاریخی مورد مطالعه قرار دهیم.

1- تاریخ باستانی 2- تاریخ معاصر 3- تاریخ بعد از پیروزی انقلاب اسلامی

نتیجه آثار و اشیاء کشف شده مربوط به قرن (16-12) ق توسط محققین از جمله (سرهنری وارلینسون) و (دیاکونوف) و عبدالحسین سعیدیان نشانگر وجود تمدن بزرگ و درخشان در این منطقه می باشد. حکومت های محلی در هيچ دوره از حيات خودشان تحت انقیاد فاتحان و کشور گشایان زمان خود در نیامده اند حتی کوروش بنیانگذار امپراطوری عصر خودش نیز نتوانست مردم این سرزمین را مطیع سازد. کادوسیان در جنگ کائو کامل (این ناحیه جزء دولت کادوسیان بوده) یعنی جنگ کوروش با بابلی ها بعنوان متحد با کوروش در جنگ شرکت کردندو در نتیجه رشادت ودلیری آن ها کوروش توانست قشون بابل را شکست دهد. بگفته «كتسیاس» سال (612) ق که مادها دولت آشورها را شکست دادند.نتوانستند کادوسیان رامطیع سازند و اسکندرمقدونی نیز نتوانست به این منطقه وارد شود. اردشیر سوم پادشاه ساسانی برای سرکوبی و مطیع کردن حکومت این بخش از ایران با لشکری بزرگ به منطقه حمله کرد و در پای شندان قلعه سی اردو زد. ایامی از چند ماه توقف بدون پیروزی ، عقب نشینی نمود ولی توانست از نظر سیاسی حکومت را مطیع خود سازد. ولذا استقرار حکومت حاکمان منطقه تا ظهور دین خدایی و جهانی اسلام و ورود آن به ایران ادامه داشت. بالاخره شاه عباس صفوی توانست حاکمیت دولت مرکزی را بر این منطقه تحقق بخشد.

تاریخ نمین در دوره قاجار

شهرستان نمین از شمال با جمهوری آذربایجان ، از جنوب با خلخال ، از غرب با شهرستان اردبیل و از طرف شرق به استان گیلان محدود است.

این شهرستان تا روی کار آمدن دولت قاجار جزء منطقه طالش بوده و حکومت را مهرانی ها در دست داشته اند. آقا محمد خان قاجار پس از تشکیل دولت قاجار به قلع و قمع دشمنان داخلی پرداخت . او گرچه در جنگ با تالش ها سه مرتبه شکست خورد اما در نهایت توانست حکومت منطقه را مطیع و منقاد سازد. پس از وی در زمان فتحعلی شاه جنگ بین ایران و روس درگرفت و با این که عباس میرزای نایب السلطنه و لشکریانش با رشادت و شجاعت با روس ها جنگیدند ولی بعلت نبود اسلحه کافی و قشون منظم دولتی و شرایط موجود دیگر از روسیه شکست خورد و با انعقاد قرارداد های 1813 گلستان و 1826 ترکمنچای علاوه بر این که چندین شهر بزرگ از پیکر ايران عزيز جدا شد، طالش نیز به چند قطعه جداگانه تقسیم گردید و حکومت از مهرانی ها به قراخان و فرزندش مصطفی خان انتقال یافت. در طول دوره حکومت قاجار بارها حکومت مشکین ، اردبیل ، مغان نیز به ایشان واگذار گردید. از بهترين آثار دوره مهراني ها درب نقره ای مقبره شیخ صفی الدین اردبیلی است که در نوع خود از نظر هنری بسیار زیبا و بی نظیر است. شعر زیر بر روی همان درب نوشته شده است.

که بود صیت دو ارتش بدوام که مقام ملایک است مدام

خان بن خان قليج مهرانی کرد نذر دری نقره خام

هاتفی گفت بهر تاریخش درب دولت گشاده باد مدام

با حروف ابجد تاریخ اهداء آن درب نقره اي از طرف خان نمین 1068 هجری قمری است. با تجزيه طالش ویلکیج به مرکزیت نمين حکومت نشين تعیین شد . در طول دوره قاجار تحولات چشمگیری در وضع اقتصادی و اجتماعی منطقه پدید نیامد.

با آمدن سه عروس از شاهزاده خانم های قاجار خط تلفنی بین نمین و پایتخت کشیده شد و مبادله فرهنگی بین نمین و تهران را سبب گردید. از طرف دیگر روابط فرهنگی نمینی ها با آذربایجان آن روز و قفقاز به توسعه فرهنگی منطقه کمک شایانی کرد. با تلاش و فعالیت و همت روشن فکران و حمایت مردمی ،‌مدارس پسرانه و دخترانه در شهر و بعضی از روستاها دایر شد . در این مدارس علاوه بر معلمین بومی ‌،معلمیني از باکو و آذربایجان استخدام شده، تدریس مي كرده اند. در نتیجه در دوره ای که مردم منطقه از نظر اقتصادی کاملاً ضعیف بودند. توانستند با کمک به اعتلا و شکوفایی فرهنگ نام نمین را در سایر بلاد بلند آوازه کنند. از این دوره چند ساختمان زیبا و دیدنی باقیمانده بود که متأسفانه جزء‌یکی بنام ساختمان صارم السلطنه که اخیراً توسط اداره محترم میراث فرهنگی استان مرمت و بازسازی می شود. بقیه از بین رفته اند ، اما در نتیجه فعالیت فرهنگی روشن فکران و مردم آن دوره دانشمندان ، شعرای بلند آوازه و علمای بزرگی از نمین برخاستند که هر کدام به نوبه خود منشاء‌ خدمات علمی ،‌ادبی و مذهبی قابل توجهی در کشور شده اند. ذکر نام و مشخصات یک یک آن ها از حوصله این مختصر خارج است.

شهرستان نمين با 59640 نفر جمعیت ، 29631 نفر مرد و 30009 نفر زن ،‌کلاً‌13692 خانوار ،‌دارای یک فرمانداری و سه بخش است.

بخش مرکزی به مرکزیت نمین با 25098 نفر جمعیت 12415 نفر مرد و 12683 نفر زن با سه دهستان

•1- دهستان گرده به مرکزیت روستای گرده 2731 نفر جمعیت.

•2- دهستان دولت آباد به مرکزیت روستای دولت آباد 5945 نفر جمعیت.

•3- دهستان ویلکیج شمالی به مرکزیت روستای ننه کران 5966 نفر جمعیت.

خود شهر نمین 10456 نفر جمعیت دارد كه در سال هاي اخير جمعيت شهر بطور چشم گير افزايش يافته است.

بخش عنبران

•1- بخش عنبران مرکز بخشداری 6161 نفر جمعیت

•2- دهستان عنبران به مرکزیت عنبران علیا 807 نفر جمعیت

•3- دهستان میناآباد به مرکزیت روستای میناآباد 3625 نفر جمعیت

بخش ویلکیج

•1- بخشدار آبی بیگلو با 5242 نفر جمعیت

•2- دهستان ویلکیج جنوبی به مرکزیت روستای حور 4238 نفر جمعیت

•3- دهستان ویلکیج به مرکزیت نیارق 14469نفر جمعیت

تاريخ نمين بعد از انقلاب اسلامی ایران

بعد از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي تحولات چشمگير در زمينه هاي فرهنگي ،‌اجتماعي ،‌اقتصادي و سياسي نمين بوقوع پيوست. نمين كه از تاريخ 1325 شمسي توسط بخشداري اداره مي شد با فعاليت ودرخواست و پيگيري مردم بتاريخ 04/06/74 مطابق با نهم ربيع الثاني 1317 با تصويب وزارت كشور به فرمانداري تبديل شد. با استقرار فرمانداري و فعاليت او ادارات دولتي يكي پس از ديگري در شهر نمين تأسيس گرديد بايد گفت كه فعاليت و پشتيباني نماينده محترم ولي فقيه كه به تاريخ 24/05/74 در شهر مسئوليت خطير خويش را عهده دار بود به پيشرفت كار ها كمك كرد.

بافعاليت شهردار و حمايت مسئولين و همكاري مردم شهر توسعه قابل ملاحظه يافت. احداث خيابان هاي جديد،‌فضاي سبز و احداث ساختمان زيبا توسط مردم قيافه شهر را دگرگون كرد. به تأييد تازه واردين بخصوص گردشگران فرهنگ ساختمان هاي سازي شهر نمين در اين دو سه سال اخير كه از طرف شهرداري نظارت دقيق مي شود در مقايسه با ساير شهرهاي ديگر حتي شهر هاي ساير استان ها تقريباً‌ بي نظير است. گذشته از اين توسعه مراكز فرهنگي (مدراس ابتدايي ،‌راهنمايي و دبيرستان) حتي در دور افتاده ترين روستاها و اشتغال نوباوگان به تحصيل در اين مراكز باعث افزايش درصد باسوادان نمين نسبت به ديگر شهر ها شده تعداد قبولي از كنكور سراسري و فارغ التحصيلان از دبيرستان هاي شهر مبين اين موضوع است. از ديگر فعاليت هاي فرهنگي كه شاخص رشد و اعتلاي فرهنگ شهر است افتتاح دانشكده ادبيات پرديس نمين (وابسته به دانشگاه محقق اردبيلي) بتاريخ 08/07/74 مي باشد كه با جذب دانشجو از تمام نقاط ايران به اين دانشكده باعث رونق علم در شهر نمين و شناسايي نمين در تمام استان هاي ايران اسلامي شده است. انتظار مي رود كه تا چند سال ديگر شاهد پيشرفت بيش از اين در شهر باشيم . احداث كارخانه سيمان و تعداد زيادي كارخانه بزرگ ديگر و توسعه مرغداري ها و دامداري ها رونق اقتصادي شهر را سبب شده است.

منبع سایت : http://namincity.ir